ست کنترل پمپ آب (یا اتومات پمپ آب) یک دستگاه الکترونیکی است که برای کنترل خودکار عملکرد پمپ آب استفاده می‌شود. این دستگاه با استفاده از سنسورها و قطعات مکانیکی، میزان فشار آب را حس می‌کند و پمپ را به طور اتوماتیک روشن و خاموش می‌کند. در واقع ست کنترل به عنوان یکی از لوازم همراه پمپ‌ها در شبکه‌های آبرسانی مختلف به‌کار می‌رود و با هدف کنترل جریان آب پمپ‌ها و جلوگیری از قطع‌ و‌‌ وصل شدن جریان و خسارت‌های دیگر که در نوسانات به پمپ و حتی لوله کشی ساختمان‌ها وارد می‌شود، استفاده می‌شود و این باعث می‌شود که پمپ آب در زمانی که نیاز به آن نیست، روشن نباشد و عمر مفید آن افزایش یابد.

موارد کاربرد ست کنترل

ست کنترل وظیفه تنظیم فشار آب را دارد، به‌طوری که می‌تواند کم و زیاد شدن فشار آب را کاملاً کنترل و آن را تنظیم کند. اهمیت استفاده از این دستگاه از این جهت است که فشار بیش از حد آب، به پمپ آسیب می‌رساند و هزینه‌های نگهداری از آن را افزایش می‌دهد. از طرفی لوله‌هایی هم که در ساختمان وجود دارند و عمل انتقال آب را انجام می‌دهند، از این آسیب‌ها در امان نیستند. بنابراین عمده استفاده از ست کنترل، در پمپ‌های خانگی است و این به دلیل آن است که در شهرها فشار ورودی بیشتر است. بنابراین، از این وسیله، در جاهایی که آب ورودی به پمپ، فشاری ندارد، نمی‌توان استفاده کرد. به عنوان مثال، در تانکرها، چاه‌ها و استخرها که آب راکد است، از ست کنترل استفاده نمی‌شود و استفاده از آن هم توصیه نمی‌شود.

طرز کار ست کنترل به این صورت است که در هنگام باز کردن شیر آب، ست کنترل پمپ آب شروع به کار کرده، پمپ را روشن می‌نماید و با بستن خروجی یا شیر آب نیز منجر به قطع اتوماتیک سیستم پمپاژ و پمپ می‌شود. ست کنترل می‌تواند به هر پمپ سانتریفیوژ با توان موتور ۱.۵ اسب بخار و توان ۱.۱ کیلو وات متصل شود. به‌طور کلی هدف از ساخت ست کنترل حذف منبع تحت فشار و پنج راهه و اتوماتیک مکانیکی بوده است. زمانی که فشار آب داخل لوله از مقدار مشخصی کمتر شود، ست کنترل پمپ را استارت می‌کند و زمانی که جریان (فلو) داخل لوله از حدود ۲ لیتر بر دقیقه کمتر شود، بعد از چند ثانیه پمپ را متوقف می‌کند.

انواع ست کنترل پمپ آب

انواع کلید اتومات پمپ آب خانگی از قرار زیر است:

ست کنترل ساده (غیر قابل تنظیم)

این مدل‌ها دارای تنظیمات فشار ثابت بوده و قابلیت تنظیم ندارند. آن‌ها برای کار در محدوده فشار و نرخ جریان مشخصی طراحی شده‌اند و اغلب برای پمپ‌های کوچکتر (مانند 0.5 اسب بخار) در باغ‌ها یا ویلاها استفاده می‌شوند. قیمت این مدل‌ها معمولاً از مدل‌های قابل تنظیم کمتر است. این نوع ست کنترل، سطح ابتدایی از اتوماسیون را بدون پیچیدگی تنظیمات ارائه می‌دهد و برای کاربردهای ساده مناسب است.

ست کنترل با پیچ تنظیم

این مدل‌ها دارای یک پیچ هستند که امکان تنظیم حساسیت فشار (فشاری که پمپ در آن روشن و خاموش می‌شود) را فراهم می‌کند. آن‌ها معمولاً با پمپ‌ های آب جتی و بشقابی تا 1 اسب بخار استفاده می‌شوند و انعطاف‌پذیری بیشتری در تنظیم عملکرد پمپ بر اساس نیازهای خاص ارائه می‌دهند. وجود پیچ تنظیم، امکان کنترل دقیق‌تر بر آستانه‌های فعال و غیرفعال شدن پمپ را فراهم می‌کند و بهینه‌سازی عملکرد را بر اساس نصب و الگوهای مصرف خاص میسر می‌سازد.

ست کنترل دیجیتال

این مدل‌ها اغلب مجهز به صفحه نمایش الکترونیکی (LCD) و دکمه‌هایی برای تنظیم پارامترها هستند. ممکن است ویژگی‌های پیشرفته‌تری مانند محافظت در برابر کارکرد خشک با تلاش‌های خودکار برای راه‌اندازی مجدد و نمایش کدهای خطا داشته باشند. ست کنترل‌های دیجیتال گاهی اوقات برای ساختمان‌های بلندتر یا سیستم‌هایی که به فشار بالاتری نیاز دارند نیز قابل استفاده هستند. این مدل‌ها با ارائه رابط دیجیتال، امکان تنظیم دقیق‌تر آستانه‌های فشار و سایر پارامترهای حفاظتی را فراهم می‌کنند.

ست کنترل با پیچ تنظیم و هیدروتانک (منبع تحت فشار)

این نوع ست کنترل، ویژگی‌های یک ست کنترل قابل تنظیم را با یک منبع تحت فشار کوچک ترکیب می‌کند. منبع تحت فشار به حفظ فشار پایدارتر و کاهش دفعات روشن شدن پمپ، به ویژه در ساختمان‌های چند طبقه، کمک می‌کند و معمولاً برای پمپ‌های تا 2 اسب بخار استفاده می‌شود. افزودن هیدروتانک به منظور کاهش برخی از محدودیت‌های ست کنترل‌های استاندارد در ساختمان‌های چند طبقه صورت می‌گیرد و با ایجاد یک بافر برای نوسانات فشار، از روشن و خاموش شدن مکرر پمپ جلوگیری می‌کند.تنظیم:

ست کنترل پمپ آب معمولاً دارای یک پیچ تنظیم است که با استفاده از آن می‌توان فشار روشن و خاموش شدن پمپ را تنظیم کرد.

نحوه کار ست کنترل دیجیتال

آب با فشار مشخص از سنسور عبور می‌کند.

سنسورها فشار آب را حس می‌کنند.

ست کنترل پمپ را بر اساس فشار آب روشن یا خاموش می‌کند.

اجزای ست کنترل دیجیتال

ست کنترل از اجزای مختلفی تشکیل شده است. مهمترین اجزای تشکیل‌دهنده یک ست کنترل عبارت است از:

• دیافراگم
• شیر یک طرفه
• مانومتر یا فشارسنج
• کابل برق
• بدنه پلاستیکی
• پیچ تنظیم فشار
• نحوه نصب ست کنترل

دو راه برای نصب ست کنترل وجود دارد:

الف) نصب ست کنترل روی پمپ آب خانگی بدون مخزن

اگر در ساختمانی زندگی می‌کنید که تعداد واحدهای آن زیاد نیست، می‌توانید از راه اول استفاده کنید، یعنی ست کنترل را روی پمپ و به صورت یکسره به لوله وصل کنید. از آنجایی خانه‌های تک واحدی یا دو واحدی، تعداد دفعات کمتری از شیر آب استفاده می‌کنند، این روش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ب) نصب ست کنترل روی پمپ آب خانگی با مخزن

برای آپارتمان‌هایی که تعداد طبقات و واحدهای آن زیاد است، روش اول کارآیی ندارد، چرا که نصب یکسره پمپ و ست کنترل به لوله آب، باعث افت فشار در برخی واحدها، بالا رفتن مصرف آب، سوختگی پمپ و ست کنترل خواهد شد. برای همین باید از این روش یعنی از یک منبع یا مخزن آب استفاده کرد. این مخزن باید با توجه به تعداد واحدها خریداری شود، به عنوان مثال برای یک ساختمان ۵ طبقه و ۱۰ واحدی بهتر است، ابتدا یک مخزن آب ۱۰۰۰ لیتری نصب کرده، سپس پمپ را به مخزن وصل کرده و در نهایت ست کنترل را روی پمپ آب متصل کنید.

نکات نصب ست کنترل

برای استفاده از ست کنترل باید نحوه نصب ست کنترل و نصب آن را یاد بگیریم. برای این منظور نکات نصب زیر را باید رعایت کنیم:

• ست کنترل باید بین پمپ و اولین شیر نصب گردد.
• تمام اتصالات باید چک شود تا کاملاً آب‌بندی باشد.
• اتومات باید حتماً بالاتر از پمپ یا دقیقاً روی خود پمپ نصب شود.
• برای وصل اتومات به برق باید کابل موجود در ست کنترل را به برق وصل کرده و پمپ را به پریز روی اتومات وصل نمایید.
• پس از وصل سیم‌های اتومات و تأمین برق آن، خروج آب از شیر نشان می‌دهد که برق و پمپ درست نصب شده و اتومات در حال کار است.
• با بستن شیرها پمپ باید به‌طور خودکار طی مدت 9 ثانیه متوقف شود.

مزایای ست کنترل

استفاده از ست کنترل مزایای زیادی دارد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نصب اصولی ست کنترل باعث کنترل و ثابت ماندن میزان فشار آب می‌شود.
• نصب صحیح ست کنترل از آسیب رساندن به پمپ آب خانگی جلوگیری خواهد کرد و با نصب صحیح ست کنترل مشکل فشار آب حل خواهد شد.
• با نصب صحیح استهلاک پمپ و ست کنترل کاهش خواهد یافت.
• ست کنترل، نصب بسیار آسانی دارد.
• ست کنترل ھزینه پایین‌تری نسبت به کلید اتومات مکانیکی دارد.
• عمر بیشتر ست کنترل نسبت به کلید اتومات مکانیکی از مزیت‌های آن است.
• به دلیل استفاده از محفظه پلاستیکی، ست کنترل مقاومت بسیار بالایی در شرایط محیطی مرطوب مانند مناطق شمال کشور دارد.
• به دلیل اشغال کمترین فضا، ست کنترل در محیط‌‌ھایی که با شرایط کمبود فضا مواجه ھستند، گزینه مناسبی است.
• ست کنترل نیاز به تنظیمات پیچیده‌ای ندارد.

ست کنترل با کارکرد اتوماتیکی که دارد در ھنگام کمبود یا عدم رسیدن آب به پمپ، اقدام به قطع پمپ می‌کند و یاعث جلوگیری از خرابی قطعات پمپ و سوختن الکتروموتور می‌شود. در نتیجه باعث افزایش عمر مفید آن خواهد شد.